Dżelaluddin Akbar-e-Azam Cesarz Mogołów

Dżalaluddin Muhammad Akbar Cesarz Mogołów dał przykład tolerancji religijnej w Indiach

Dżalaluddin Muhammad Akbar, właściwie: Abu'l-Fath Dżalal-ud-Din Muhammad Akbar-e-Azam, znany również jako Szahanszah Akbar-e-Azam lub Akbar Wielki (15 października 1542 – 27 października 1605), był trzecim sułtanem Mogołów z dynastii Timurydów, synem sułtana Humajuna i wnukiem sułtana Mogołów Zaheeruddina Muhammada Babura, władcy, który założył dynastię Mogołów w Indiach. Pod koniec jego panowania w 1605 roku imperium Mogołów obejmowało znaczną część północnych i środkowych Indii. Historia zapamiętała mu przede wszystkim liberalne podejście do wszystkich religii i wierzeń w Indii na obszarze jego panowania, a za jego władztwa sztuka i kultura osiągnęły szczyty rozwoju w porównaniu z poprzednikami. 

Cesarz Mogołów, Szahinszah Akbar-e-Azam Dżelaluddin Mohammad (1542-1605)

Imaan Qureshy, niezależny dziennikarz i specjalista ds. mediów cyfrowych, zgłębia tolerancję głoszoną przez Dżalaluddina Muhammada Akbara w swoim artykule „Akbar Wielki: Jak cesarz Mogołów dał przykład tolerancji religijnej w Indiach”. Oto pełna treść artykułu Qureshy'ego, doniesienia The Middle East Eye (MEE): W znanej anegdocie cesarz Mogołów Akbar zwołał dwór z przedstawicielami głównych religii, z których każdy kolejno deklarował swoje przekonania jako słuszne. Po wyczerpaniu argumentów indyjski władca poświęcił czas na rozważenie tego, co usłyszał, i wydanie osądu. Jego oświadczenie zszokowało jednak obecnych. „Bóg każdego jest taki sam” – powiedział, powtarzając śpiew fakira za bramami pałacu, a nie uczonych obecnych w środku.

Choć historia ta może być przesadzona, oddaje ona powszechną, współczesną pamięć o władcy, którego imperium rozciągało się od Afganistanu po płaskowyż Dekan na subkontynencie indyjskim. Panowanie Akbara przywodzi na myśl okres względnego spokoju między społecznościami w Indiach, a dla bardzo wielu Hindusów stanowi wzór pluralizmu i tolerancji religijnej. Oficjalnie znany jako Abul Fath Dżalal-ud-din Akbar, Akbar Wielki (Akbar-e-Azam, Akbar-i-Azam) jest trzecim cesarzem Imperium Mogołów (Akbar Padashah Ghazi). Urodzony w 1542 roku w Umerkot, w dzisiejszej pakistańskiej prowincji Sindh, jest pamiętany za sprzeciw wobec nietolerancji religijnej i środki, które podjął, aby zapewnić bezpieczeństwo niemuzułmanom pod swoimi cesarskimi rządami. Akbar-e-Azam wstąpił na tron ​​jako wnuk założyciela Imperium Mogołów, Babura, księcia Timurydów, który podbił znaczną część subkontynentu indyjskiego na początku XVI wieku. Mogołowie byli potomkami słynnego turecko-mongolskiego zdobywcy Timura, który twierdził, że pochodzi od słynnego mongolskiego wodza Czyngis-chana. Jednak pomimo królewskiego rodowodu, nie było gwarancji, że Akbar będzie nadal rządził nowo powstałym imperium w jego wczesnych latach. Jego ojciec, cesarz Humajun, był nękany rebeliami i ostatecznie został zmuszony do odsunięcia się od władzy przez prymitywne i rządne władzy afgańskie plemiona. 

Sufizm i Bractwa Sufickie w Polsce

Sufizm jako Szkoła Duchowości, Mistyki i Gnozy w Polsce

Sufizm, inaczej tasawwuf (stawanie się sufim), powszechnie utożsamiany z duchowością, mistyką lub gnozą muzułmańską, stanowi jeden z nurtów uniwersalnej duchowości muzułmańskiej i przy okazji bliskowschodniej. Przyjmuje się często, że powstał czy ukształtował się na terenie Iraku na przełomie VII-VIII wieku, lecz proces asymilacji idei mistycznych przez ortodoksyjny islam trwał aż do XI wieku. Według doktryny ortodoksyjnej podstawę życia religijnego muzułmanina stanowią: akceptacja objawienia koranicznego i tradycji muzułmańskiej (sunna) oraz posłuszeństwo prawu muzułmańskiemu (šari‘a). Tymczasem sufizm głosił, że celem człowieka jest pogłębienie wiary przez intuicyjne poznanie Allah Boga i osiągnięcie relacji osobistych z Bogiem dzięki miłości duchowej i poddaniu woli Bożej. W historii relacji między islamską ortodoksją a sufizmem – momentem istotnym była męczeńska śmierć posądzonego o herezję Al-Hallağa (zm. 922), a następnie refleksja teologiczna Al-Gazali’ego (zm. 1111), który ostatecznie doprowadził do doktrynalnego pojednania sufizmu i ortodoksji. Od XII wieku sufizm funkcjonuje w strukturach bractw mistycznych, bractw drogi, sufi tariqah. 

Sufizm - Harmonia Mistyki i Gnozy w Indiach

Sufizm (as-sufiyya), stanowi powszechnie nurt duchowości o charakterze mistycznym, gnostycznym i kabalistycznym, utożsamiany z dobrą mistyką muzułmańską i bliskowschodnią o aramejskim pochodzeniu, który ukonstytuował się u początków islamu (VII-VIII wiek) w obszarze pogranicza wpływów arabskich i perskich. Jego zasadniczym celem było pogłębienie wiary religijnej do wymiarów misterium i odkrycie głębszego sensu praktyk religijnych, a tym samym osiągnięcie intuicyjnego poznania Allah, Boga, i zjednoczenia z Nim (Hu, Huwa) poprzez ekstazę i miłość oraz oddanie. W ten sposób sufizm wzbogaca doktrynę dogmatyczno-jurydyczną islamu o elementy intuicji, miłości i ekstazy oraz poznania Allah Boga. Jednak proces asymilacji i rozpowszechniania idei sufizmu przez doktrynę ortodoksyjną trwał kilka stuleci (do XI wieku). Początkowo bowiem wielu zwolenników i znawców prawa uznawało owe idee za obce myśli dla duchowości muzułmańskiej Ludzi z Groty, towarzyszy Świętego Proroka Muhamamda. Dotyczyło to szczególnie określenia religijnych relacji między Allah Bogiem a człowiekiem. Według ortodoksji podstawą życia religijnego jest akceptacja objawienia koranicznego i tradycji (sunna) oraz posłuszeństwo wobec prawa (šarī‘at, szari'at), ale to oczywiście jest zaledwie podstawa islamu. Wierność zasadom religijnym odnowionej religii Abrahama (Millat Ibrahim) jest zarówno konieczną, jak i wystarczającą podstawą dla całego życia duchowego człowieka i jego odniesienia do Allah Boga. Tym bardziej, że doktrynalna idea absolutnej transcendencji Boga w islamie uniemożliwia człowiekowi zbyt daleko idące zbliżenie się do Niego. Tymczasem celem sufizmu, tasawwuf, było i jest pogłębienie wiary przez intuicyjne oraz wglądowe poznanie Boga i nawiązanie z Nim osobistych relacji polegających na miłości duchowej, oczyszczeniu ego (nafs) i oddaniu. Idea miłości Boga i duchowego oddania Bogu od początku stała się centralną ideą sufizmu, który podkreślał, że w dążeniu do nawiązania osobistych więzi z Allah Bogiem człowiek może porzucić utarte ścieżki i odejść od dosłowności zasad religijnych. 

Interpretacje doświadczenia mistycznego dokonywane przez wielkich mistyków, szczególnie w odniesieniu do stanu zjednoczenia z Bogiem (unio mystica), budziły czasami reakcję i sprzeciw ortodoksyjnego islamu. Ponadto, droga suficka (Sufi Tariqah) wymaga obecności uczniów, ich inicjacji i długiej nauki u , szajcha lub murszida. To rodziło wyjątkową relację między mistrzem a uczniami, która dość szybko przerodziła się w szczególny szacunek, lojalność, a nawet cześć wobec mistrza przewodnika duchowej drogi niebios i doprowadziła do powstania łagodnego kultu świętych, wobec którego ortodoksyjna doktryna islamu wyrażała i ciągle czasem wyraża swoją dezaprobatę, wedle sufich zwykle błędną i śmieszną. Rodziło to napięcia między niekumatą w dziedzinach mistycznych ortodoksją, a mistyką muzułmańską wywodzoną od Świętego Proroka i Jego towarzyszy, Ludzi z Groty. Pomimo częściowego braku akceptacji ze strony ortodoksji muzułmańskiej idee sufickie dynamicznie rozwijały się i zyskiwały coraz większą popularność wśród wiernych, szczególnie w okresach wzrostu zainteresowania mistyczną i misteryją głębią religii we wszystkich religiach, jakie ludzkość nawiedzają falami, okresowo, w całej historii, co Sufi określają mianem nawiedzenia duchowego przez Allah Boga. Przyczyn tej popularności należy upatrywać w specyfice doświadczenia mistycznego i gnostycznego, które uzupełniało dość surowy system teologiczny islamu o elementy bliskie człowiekowi i możliwościom jego rozwoju. W miejsce abstrakcyjnego i bezosobowego nauczania ortodoksyjnego doświadczenie to proponowało bardziej osobistą i emocjonalną postawę religijną oraz bezpośredni kontakt z Allah Bogiem, w tym w formie podróży mistycznej przez kolejne sfery niebios, któryto kontakt  w klasycznym islamie wydaje się bardzo oddalony od świata przez swoją transcendencję. Popularność sufizmu czy tasawwuf stawała się na tyle powszechna, że stwarzała groźbę nieprzewidywalnych niepokojów społecznych, co niepokoiło władców. Sprzyjała temu rosnąca wśród muzułmanów niechęć wobec politycznej władzy doczesnej, awersja do złych polityków.